काठमाडौं, २७ असोज २०८३

नेपाली राजनीतिमा सार्वजनिक हुने विवादास्पद अडियो प्रकरणले फेरि चर्चा पाएको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सांसद खगेन्द्र सुनारको भनिएको अडियो सार्वजनिक भएपछि राजनीतिक नेतृत्वको नैतिकता, पदीय मर्यादा र जवाफदेहिताबारे बहस सुरु भएको छ। यसअघि पनि विभिन्न राजनीतिक नेता तथा सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिहरू अडियो विवादमा तानिएका थिए।

सुनार र एक महिलाबीचको भनिएको अडियो सार्वजनिक भएपछि रास्वपाले आन्तरिक छानबिन अघि बढाएको छ। छानबिनको निष्कर्ष नआएसम्म उनलाई औपचारिक कार्यक्रममा सहभागी नहुन निर्देशन दिइएको छ। तर सुनारले भने उक्त अडियो आफ्नो नभएको दाबी गर्दै आफूविरुद्ध चरित्र हत्या गर्ने षड्यन्त्र भएको बताएका छन्। अडियोको सत्यता स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी छ।

विगतका चर्चित अडियो प्रकरण

नेपाली राजनीतिमा अडियो विवाद नयाँ विषय होइन। विगतमा यस्ता घटनाले केही नेताको पद र राजनीतिक छविमा समेत असर पारेका छन्।

कृष्णबहादुर महरा प्रकरण: तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुर महरामाथि २०७६ सालमा यौन दुर्व्यवहारको आरोप लागेपछि उनले सभामुख पदबाट राजीनामा दिएका थिए। घटनासम्बन्धी आरोपपछि उनीविरुद्ध कानुनी प्रक्रिया पनि अघि बढेको थियो।

गोकुल बाँस्कोटाको कमिसनसम्बन्धी अडियो: तत्कालीन सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाको सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस खरिदसँग सम्बन्धित कमिसनको कुराकानी भएको भनिएको अडियो सार्वजनिक भएपछि उनले २०७६ फागुनमा मन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका थिए। उक्त घटनाले सार्वजनिक खरिद प्रक्रियाको पारदर्शितामाथि प्रश्न उठाएको थियो।

मोहन बस्नेतको अडियो विवाद: टेरामक्स प्रकरणसँग जोडेर सार्वजनिक भएको अडियोबारे बस्नेतले त्यसलाई आफूविरुद्धको षड्यन्त्र भन्दै खण्डन गरेका थिए। सम्बन्धित भ्रष्टाचार मुद्दामा विशेष अदालतले २०८३ असारमा उनलाई सफाइ दिएको विवरण समाचारमा उल्लेख छ।

राजकुमार गुप्ता र रञ्जिता श्रेष्ठ प्रकरण: पोखराको लिचीबारी जग्गासम्बन्धी विवादमा तत्कालीन मन्त्रीहरू राजकुमार गुप्ता र रञ्जिता श्रेष्ठसँग जोडिएका अडियो सार्वजनिक भएका थिए। त्यसपछि उक्त प्रकरणमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले भ्रष्टाचारसम्बन्धी कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएको थियो।

राजनारायण पाठक प्रकरण: अख्तियारका तत्कालीन आयुक्त राजनारायण पाठक घुस लेनदेनसम्बन्धी अडियो सार्वजनिक भएपछि विवादमा परेका थिए। उनले २०७५ सालमा पदबाट राजीनामा दिएका थिए। उक्त प्रकरणले भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने निकायभित्रकै जवाफदेहितामाथि प्रश्न उठाएको थियो।

जिम्मेवार पदमा रहेकाहरूको आचरण कस्तो हुनुपर्छ?

अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका पूर्वप्रमुख आयुक्त सूर्यनाथ उपाध्यायका अनुसार सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिले आफ्नो जिम्मेवारी, कानुनी सीमा र सामाजिक मर्यादालाई ध्यान दिन आवश्यक छ। जिम्मेवार व्यक्तिले नै आचरणविपरीत व्यवहार गर्दा यस्ता विवाद दोहोरिने गरेको उनको भनाइ छ।

यद्यपि, सार्वजनिक भएका सबै अडियोलाई सत्य मानेर निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। कतिपय घटनामा सम्बन्धित व्यक्तिले अडियो अस्वीकार गर्दै आफूविरुद्ध षड्यन्त्र भएको दाबी गर्ने गरेका छन्। त्यसैले अडियोको प्रामाणिकता, सन्दर्भ र सम्बन्धित प्रमाणको निष्पक्ष परीक्षण आवश्यक हुन्छ।

निष्कर्ष

राजनीतिक नेतृत्वसँग नागरिकले उच्च नैतिकता, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको अपेक्षा गर्छन्। सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिको आचरणमाथि प्रश्न उठ्दा निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्छ र दोष पुष्टि भए कानुनअनुसार कारबाही गरिनुपर्छ।

सँगसँगै, प्रमाणित नभएका आरोपका आधारमा कसैलाई दोषी ठहर गर्नु पनि उचित हुँदैन। त्यसैले अडियो प्रकरणमा नैतिक जिम्मेवारी, निष्पक्ष अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रियाको सम्मान तीनै पक्षलाई समान महत्त्व दिनु आवश्यक देखिन्छ।