काठमाडौं । प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीबाट बेपत्ता भएका कतिपय व्यक्तिको शव भविष्यमा समेत फेला नपर्न सक्ने बताएका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभालाई सम्बोधन गर्दै उनले बाढीबाट भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गराएका हुन्।

उनले केही साताअघि आएको विपत्तिलाई **‘हिमालयन सुनामी’**को संज्ञा दिँदै यसलाई नेपालमा मात्र सीमित घटना नभई विश्वका लागि जलवायु परिवर्तनले निम्त्याइरहेको जोखिमको संकेतका रूपमा प्रस्तुत गरे।

परिवार आफन्तको खोजीमै

महासभामा सम्बोधनका क्रममा शाहले बाढीपछि आफ्ना आफन्त फर्कने आशामा परिवारहरू पर्खिरहेको उल्लेख गरे। कतिपय समुदायका मानिसहरू हिलो, ढुंगा र पानीमा बेपत्ता आफन्त खोजिरहेका भए पनि केही व्यक्तिको शवसमेत फेला नपर्ने अवस्था रहेको उनले बताए।

बाढीले छोटो समयमै पुल, सडक, विद्यालय, घर तथा मानिसहरूको जीविकोपार्जनका आधारमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको उनको भनाइ थियो। यसले दिगो विकासका लक्ष्य हासिल गर्न नेपालले गरेको प्रगतिसमेत प्रभावित भएको उनले बताए।

जलवायु परिवर्तनप्रति विश्वको ध्यानाकर्षण

प्रधानमन्त्री शाहले हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असर तीव्र बन्दै गएको बताए। तापक्रम वृद्धिका कारण हिमाली पारिस्थितिक प्रणालीमा अस्थिरता बढिरहेको र हिमनदीमुनिको पर्माफ्रस्ट पग्लिँदा पहाडी भूभागमा जोखिम थपिएको उनको भनाइ थियो।

उनले हिमपहिरो, बाढी र पहिरोजस्ता विपद्को सम्भावना बढ्दै गएको भन्दै जलवायु परिवर्तनका विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले चेतावनीअनुसार पर्याप्त कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिए।

पुनर्निर्माणमा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको अपेक्षा

विपद्को समयमा नेपाललाई सहयोग गर्ने छिमेकी भारत र चीनसहित अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय तथा परोपकारी संस्थाहरूप्रति शाहले आभार व्यक्त गरे।

उनले विपद्पछिको पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणका लागि पनि अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक रहेको बताए। सन् २०१५ को भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणमा प्राप्त अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको उदाहरण दिँदै उनले यसपटक पनि विश्व समुदायको साथ अपेक्षा गरिएको बताए।

‘संकट सिर्जना नगरे पनि मूल्य नेपालले चुकाइरहेको छ’

नेपालको विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा योगदान ०.१ प्रतिशतभन्दा कम रहेको उल्लेख गर्दै शाहले जलवायु संकट सिर्जना गर्न नेपालको भूमिका नगण्य भए पनि त्यसको असर भने नेपालले ठूलो रूपमा भोगिरहेको बताए।

हिमनदी पग्लिनु, पहाडी भूभाग अस्थिर बन्नु र नदीहरूमा अनिश्चितता बढ्नुका साथै हरेक ठूलो विपद्ले विकासका वर्षौँका उपलब्धि जोखिममा पार्ने उनको भनाइ थियो। उनले जलवायु परिवर्तन नेपालका लागि मानवीय समस्यासँगै विकाससँग जोडिएको संकटसमेत भएको बताए।

युद्धका लागि स्रोत, किसानका लागि मल र इन्धन अभाव

शाहले विश्वको प्राथमिकतामाथि पनि प्रश्न उठाए। धनी राष्ट्रहरू युद्ध र हतियारमा केन्द्रित भइरहँदा गरिब देशका नागरिकले दैनिक जीवनका आधारभूत सामग्रीसमेत समयमा प्राप्त गर्न नसकेको उनको भनाइ थियो।

उनले यस मनसुनमा नेपाली किसानले खेतीका लागि आवश्यक मल समयमा नपाएको, नयाँ राजमार्ग निर्माणका लागि बिटुमिनको अभाव भएको र कतिपय परिवारले खाना पकाउने इन्धनसमेत सहज रूपमा नपाएको उदाहरण प्रस्तुत गरे।

उनका अनुसार एकातिर हिमनदी पग्लिने, बाली नष्ट हुने र पूर्वसूचनाविना बाढी आउने जोखिम बढिरहेको छ भने अर्कोतर्फ विश्वव्यापी आपूर्ति प्रणालीका समस्याले गरिब समुदायलाई थप असर पुर्‍याइरहेको छ। शाहले आवश्यक समयमा किसानलाई मल र इन्धन उपलब्ध गराउने विषयलाई पनि विश्वव्यापी प्राथमिकतासँग जोडेर हेर्नुपर्ने धारणा राखे।