भारी वर्षापछि कोनाक्रीको विशाल ल्यान्डफिलमा फोहोरको थुप्रो खस्दा आसपासका बस्ती पुरिए, उद्धार तथा खोजी कार्य जारी

काठमाडौं — गिनीको राजधानी कोनाक्रीमा भारी वर्षाका कारण फोहोरको विशाल थुप्रो भासिँदा कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु भएको छ। घटनामा ६ जना गम्भीर घाइते भएका छन् भने केही घर तथा सवारीसाधन फोहोरको भग्नावशेषमा पुरिएका छन्।

आइतबार बिहान करिब २ बजेदेखि परेको भारी वर्षापछि कोनाक्रीको ठूलो ल्यान्डफिल क्षेत्रमा फोहोरमाथिबाट पानीको तीव्र बहाव सुरु भएको थियो। पानीको दबाबका कारण फोहोरको ठूलो थुप्रो अस्थिर भएर तलतिर खसेपछि आसपासका बस्ती प्रभावित भएका हुन्।

दुर्घटनापछि उद्धार टोली तत्काल घटनास्थल पुगेको थियो। सुरक्षाकर्मी तथा उद्धारकर्मीले मेसिनको प्रयोग गरी फोहोर र भग्नावशेष हटाउँदै पुरिएका मानिसको खोजी गरिरहेका छन्। घाइते तथा उद्धार गरिएका व्यक्तिलाई एम्बुलेन्समार्फत अस्पताल पठाइएको बताइएको छ।

घटनामा केही सवारीसाधनसमेत फोहोरको थुप्रोमा पुरिएका छन्। भग्नावशेषभित्र अझै मानिसहरू फसेको हुनसक्ने आशंकामा खोजी कार्यलाई तीव्र पारिएको छ।

बन्द गर्ने तयारीमा रहेको डम्पिङ साइटमै दुर्घटना

घटना भएको स्थान कोनाक्रीको सबैभन्दा ठूलो फोहोर संकलन तथा डम्पिङ क्षेत्रमध्ये एक हो। सैन्य इन्जिनियरिङ बटालियनसँग सम्बन्धित सरसफाइ अधिकारी लेफ्टिनेन्ट कर्नल बाल्ड मामादो ब्यालोका अनुसार उक्त क्षेत्रलाई आइतबारदेखि नै बन्द गर्ने तयारी गरिएको थियो।

ल्यान्डफिल आसपास बसोबास गर्ने मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा जान यसअघि नै आग्रह गरिएको थियो। सूचनापछि केही परिवारले क्षेत्र छाडे पनि दुर्घटनाको समयमा ठूलो संख्यामा मानिस त्यहीँ रहेको बताइएको छ।

स्थानीय बासिन्दामध्ये कतिपयले फोहोरको थुप्रोबाट प्लास्टिक, धातु लगायत पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने सामग्री संकलन गरेर आम्दानी गर्दै आएका थिए। डम्पिङ साइट आसपास सस्तो जमिन तथा अन्य कारणले अस्थायी बस्तीसमेत विकास भएका थिए।

कमजोर फोहोर व्यवस्थापन चुनौती

गिनी मात्र नभई अफ्रिकाका धेरै सहरमा तीव्र रूपमा बढिरहेको जनसंख्याअनुसार फोहोर व्यवस्थापनको पूर्वाधार विस्तार हुन सकेको छैन। परिणामस्वरूप सहरका बाहिरी क्षेत्रमा खुला रूपमा फोहोर थुपार्ने प्रवृत्ति बढेको छ।

लामो समयसम्म फोहोर थपिँदै जाँदा डम्पिङ साइटमा ठूला र अस्थिर थुप्रा बन्ने गर्छन्। यस्ता थुप्रामा पानी प्रवेश गर्दा तौल बढ्नुका साथै भित्री संरचना कमजोर हुने भएकाले पहिरो वा भासिने जोखिम बढ्छ।

अर्कोतर्फ, फोहोर फाल्ने स्थान वरपर नै विपन्न समुदायको बसोबास हुने भएकाले दुर्घटनाको प्रत्यक्ष प्रभाव उनीहरूमाथि पर्ने गरेको छ। जीविकोपार्जनका लागि फोहोर संकलन गर्ने मानिसहरू पनि यस्ता जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा नियमित रूपमा पुग्ने गर्छन्।

खनिजमा धनी भए पनि गरिबी ठूलो समस्या

गिनी प्राकृतिक स्रोतसाधनका हिसाबले अफ्रिकाका धनी मुलुकमध्ये एक हो। देशमा बक्साइटको ठूलो भण्डार छ। त्यस्तै फलामको धाउ, सुन, हिरा लगायत विभिन्न खनिजसमेत पाइन्छन्।

तर प्राकृतिक स्रोतमा धनी हुँदाहुँदै पनि देशले गरिबी र आधारभूत पूर्वाधारको अभावको समस्या झेलिरहेको छ। विश्व बैंकका अनुसार गिनीको ४३.७ प्रतिशत जनसंख्या राष्ट्रिय गरिबीको रेखामुनि रहेको छ।

हालको घटनाले सुरक्षित र व्यवस्थित फोहोर व्यवस्थापन, जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बस्ती नियन्त्रण तथा विपद् पूर्वतयारीको आवश्यकता फेरि उजागर गरेको छ। उद्धार टोलीले भग्नावशेषमा पुरिएका सम्भावित व्यक्तिको खोजी जारी राखेकाले मृतकको संख्या थप बढ्न सक्ने आशंका गरिएको छ।