सिन्धुपाल्चोक ।
सिन्धुपाल्चोकको हेलम्बु क्षेत्रमा किसानहरूले उत्पादन गरेका ताजा तथा स्थानीय कृषि उपज काठमाडौंका उपभोक्ताको भान्सासम्म पुग्न थालेका छन्। हेलम्बुको उर्वर माटोमा किसानले मेहनत गरेर उत्पादन गरेका विभिन्न मौसमी तरकारी तथा फलफूल संकलन गरी काठमाडौंसम्म पु¥याउने अभियानले स्थानीय उत्पादनलाई बजारसँग जोड्ने प्रयासलाई थप बल दिएको छ।

हेलम्बुका गाउँबस्तीमा उत्पादन हुने न्युरो, सिमी, तामा, साग, भटमास, आलु, केरा लगायतका विभिन्न कृषि उपज अहिले काठमाडौंमा समेत उपलब्ध हुन थालेका छन्। स्थानीय किसानले उत्पादन गरेका सामग्री संकलन गरेर व्यवस्थित रूपमा बजारसम्म पु¥याउने काम भइरहेकाले किसानको उत्पादनले उपभोक्तासम्म सहज पहुँच पाउन थालेको हो।

ग्रामीण क्षेत्रमा उत्पादन हुने कृषि सामग्री बजारसम्म पु¥याउन नसक्दा किसानले उचित मूल्य नपाउने समस्या लामो समयदेखि रहँदै आएको छ। अर्कोतर्फ, काठमाडौंजस्तो ठूलो बजारमा उपभोक्ताले ताजा र स्थानीय उत्पादन खोज्ने क्रम पनि बढिरहेको छ। यही आवश्यकता र सम्भावनालाई जोड्दै हेलम्बुका कृषि उत्पादन काठमाडौंसम्म पु¥याउने प्रयास गरिएको हो।

हेलम्बुका किसानका लागि कृषि आम्दानीको महत्वपूर्ण स्रोत हो। परम्परागत रूपमा घरायसी उपभोगका लागि गरिँदै आएको खेतीलाई पछिल्लो समय बजारमुखी बनाउन किसानहरू सक्रिय हुँदै आएका छन्। तरकारी तथा फलफूल उत्पादनका लागि किसानले खेतबारीमा दैनिक मेहनत गर्दै आएका छन्। उत्पादनदेखि संकलन र बजारसम्म पु¥याउने प्रक्रियामा किसानको श्रम, समय र लगानी जोडिएको हुन्छ।

हेलम्बुबाट काठमाडौंसम्म कृषि उपज पु¥याउने अभियानले किसान र उपभोक्ताबीचको दूरी घटाउने अपेक्षा गरिएको छ। स्थानीयस्तरमा उत्पादन भएका कृषि सामग्रीले बजार पाएमा किसानलाई आफ्नो उत्पादन विस्तार गर्न प्रोत्साहन मिल्ने र कृषि पेसाप्रति युवाको आकर्षणसमेत बढ्न सक्ने स्थानीयहरूको विश्वास छ।

विशेषगरी हेलम्बु क्षेत्रमा उत्पादन हुने न्युरो, तामा र विभिन्न किसिमका सागलाई स्थानीय स्वाद र मौसमी उत्पादनका रूपमा लिइन्छ। त्यसैगरी सिमी, आलु, भटमासलगायतका कृषि उपज पनि यहाँका किसानले उत्पादन गर्दै आएका छन्। मौसमअनुसार उपलब्ध हुने तरकारी तथा फलफूल संकलन गरी काठमाडौंका उपभोक्तासम्म पु¥याउने गरिएको छ।

स्थानीय उत्पादनलाई बजारसँग जोड्ने यस्तो अभ्यासले बिचौलियाका कारण किसानले उत्पादनको उचित मूल्य नपाउने समस्या कम गर्नसमेत सहयोग पुग्न सक्ने कृषि क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्। किसानले उत्पादन गरेको सामग्री उपभोक्तासम्म प्रत्यक्ष वा व्यवस्थित आपूर्ति प्रणालीमार्फत पुग्न सकेमा किसान र उपभोक्ता दुवै लाभान्वित हुन सक्छन्।

हेलम्बुका कृषि उत्पादन काठमाडौंसम्म पु¥याउने अभियानको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष स्थानीय उत्पादनप्रतिको उपभोक्ताको विश्वास हो। उत्पादनको स्रोत, खेती गर्ने स्थान र किसानबारे जानकारीसहित कृषि उपज उपभोक्तासम्म पु¥याउन सकेमा स्थानीय उत्पादनको बजार अझ विस्तार गर्न सकिने सम्भावना छ।

ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन कृषि उत्पादनको बजार विस्तार आवश्यक मानिन्छ। किसानले उत्पादन गरेको वस्तु गाउँमै बिक्री हुन सकेमा स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान हुन्छ। त्यस्तै, काठमाडौंजस्तो ठूलो बजारसम्म उत्पादन पुग्दा किसानले थप उत्पादन गर्न उत्साह पाउने वातावरण बन्न सक्छ।

हेलम्बुको कृषि उत्पादनलाई काठमाडौंसम्म पु¥याउने प्रयासले ‘गाउँको उत्पादन, सहरको बजार’ भन्ने अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्ने कामसमेत गरेको छ। स्थानीय किसानको खेतबारीमा उत्पादन भएको तरकारी र फलफूल सहरका उपभोक्ताको भान्सासम्म पुग्दा किसानको श्रमको सम्मानसँगै स्थानीय उत्पादनको प्रवद्र्धन हुने अपेक्षा गरिएको छ।

स्थानीय किसानलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले उपभोक्ताले पनि सम्भव भएसम्म स्थानीय उत्पादन खरिद गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ। किसानले उत्पादन गरेको सामग्रीको उचित मूल्य प्राप्त गर्ने वातावरण बनाउन उपभोक्ता, व्यवसायी, स्थानीय तह तथा सरोकारवाला निकायबीच सहकार्य आवश्यक देखिन्छ।

हेलम्बुको माटोमा किसानले पसिना बगाएर उत्पादन गरेको तरकारी र फलफूल काठमाडौंको बजारसम्म पुग्नु कृषि उत्पादनको बजार विस्तार मात्र नभई गाउँ र सहरबीचको आर्थिक सम्बन्ध बलियो बनाउने माध्यम पनि बनेको छ। किसानको मेहनत र स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता दिन सकिएमा हेलम्बुको कृषि क्षेत्रलाई व्यावसायिक र दिगो बनाउन थप सहयोग पुग्ने देखिन्छ।

किसानको खेतदेखि काठमाडौंको भान्सासम्म पुगेको हेलम्बुको उत्पादनले स्थानीय कृषि, किसानको श्रम र गाउँको मौलिक स्वादलाई सहरसँग जोड्ने नयाँ सम्भावना देखाएको छ।