कार्तिक १९, २०८३

देशका प्रमुख सहरहरूमा वायु प्रदूषणको अवस्था असमान देखिएको छ। आज देशभरको औसत वायु गुणस्तर सूचकांक (एक्यूआई) करिब १४४ पुगेको छ। विभिन्न सहरमा राखिएका वायु अनुगमन केन्द्रबाट संकलित तथ्यांकअनुसार विराटनगरमा प्रदूषण सबैभन्दा बढी देखिएको छ भने पोखराको अवस्था तुलनात्मक रूपमा राम्रो छ।

सहरगत तथ्यांकअनुसार विराटनगरको एक्यूआई १७४ पुगेको छ। यो स्तरलाई अस्वस्थकर मानिन्छ। त्यस्तै वीरगञ्जमा १६७ र नेपालगञ्जमा १६४ एक्यूआई मापन भएको छ। यी सहरमा पनि वायु प्रदूषणको मात्रा अस्वस्थकर अवस्थामा रहेको छ।

काठमाडौंमा १४० र चितवनमा १४६ एक्यूआई कायम छ। यी दुवै स्थानको वायु गुणस्तर संवेदनशील समूहका लागि अस्वस्थकर मानिएको छ। पोखरामा भने एक्यूआई ७० रहेको छ, जुन मध्यम स्तरमा पर्छ र उल्लेखित सहरमध्ये सबैभन्दा कम हो।

वायु प्रदूषण बढेका कारण विशेषगरी विराटनगरका बासिन्दालाई धूलो र धुवाँबाट जोगिन सुझाव दिइएको छ। अत्यावश्यक कामबाहेक बाहिर ननिस्कने, घरभित्र रहँदा झ्यालढोका बन्द राख्ने र बाहिर जानुपरेमा मास्क प्रयोग गर्ने सावधानी अपनाउन चिकित्सकहरूले सुझाएका छन्।

वायु गुणस्तर मापन गर्दा हावामा रहेका सूक्ष्म धुलोकण (पीएम २.५), कार्बन मोनोअक्साइडलगायत प्रदूषकको मात्रा हेरिन्छ। विज्ञहरूका अनुसार जाडो मौसममा सवारीसाधनबाट निस्कने धुवाँ, निर्माण गतिविधि र वायुमण्डलीय अवस्थाका कारण सहरी क्षेत्रमा प्रदूषण बढ्ने गर्छ।

प्रदूषणको मात्रा उच्च भएका बेला मास्क लगाउने, घरभित्र एयर प्युरिफायर प्रयोग गर्ने र बाहिर गरिने शारीरिक व्यायाम घटाउने स्वास्थ्यकर्मीहरूको सुझाव छ। बालबालिका र वृद्धवृद्धालाई विशेष सावधानी अपनाउन पनि आग्रह गरिएको छ।

दीर्घकालीन रूपमा वायु प्रदूषण नियन्त्रण गर्न सार्वजनिक यातायातको प्रयोग बढाउने र प्रदूषणका स्रोत घटाउनेतर्फ ध्यान दिनुपर्ने विज्ञहरूको जोड छ।