काठमाडौं — नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा आएको भीषण बाढी र पहिरोका कारण दुवैतर्फ ठूलो क्षति पुगेको छ। उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमनदी भत्किएपछि बरफ, माटो र ढुंगासहितको तीव्र बहाव नदीमा मिसिएर तल्लो क्षेत्रमा पुगेको र त्यसपछि ग्याइरोङ बन्दरगाह आसपास पहिरो गएको बताइएको छ।
विपद्का कारण चीनको सिजाङ स्वायत्त क्षेत्रअन्तर्गत ग्याइरोङ काउन्टीमा ठूलो संख्यामा मानिस बेपत्ता भएका छन्। प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहत टोली परिचालन भए पनि कठिन भौगोलिक अवस्थाका कारण उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
ग्याइरोङ क्षेत्र हिमाली, भिरालो र साँघुरो उपत्यकामा रहेकाले गहिरो हिलो तथा अस्थिर जमिनमा उद्धारकर्ता र भारी उपकरण लैजान समस्या भएको छ। कतिपय स्थानमा हिलोको तह डेढ मिटरभन्दा बढी रहेको बताइएको छ। जुनसुकै बेला थप पहिरो वा जमिन भासिन सक्ने जोखिमका कारण उद्धार टोलीले निकै सावधानी अपनाउनुपरेको छ।
पहिरोका कारण घटनास्थलसम्म पुग्ने सडकका केही भाग क्षतिग्रस्त भएका छन्। मुख्य घटनास्थलबाट करिब तीन किलोमिटर टाढा सडक भत्किएकाले उद्धार सामग्री र उपकरण पुर्याउन समेत ढिलाइ भएको छ। वर्षा, कम दृश्यता र तीव्र गतिमा बगिरहेको नदीले उद्धार कार्य थप जटिल बनाएको छ।
चीनले सयौं उद्धारकर्ता घटनास्थलमा खटाएको छ। हेलिकप्टरमार्फत हवाई निरीक्षण तथा उद्धारका लागि सुरक्षित मार्ग पहिचान गर्ने काम भइरहेको छ। प्रभावित क्षेत्रमा चिकित्सा सामग्रीसहित आवश्यक राहत सामग्री पनि पुर्याइएको छ।
बाढीपहिरोका कारण सञ्चार र विद्युत् सेवा समेत प्रभावित भएको थियो। ग्याइरोङ बस्तीबाट सीमा बन्दरगाह जाने क्षेत्रमा रहेका केही सञ्चार केन्द्र क्षतिग्रस्त भएका थिए। प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार सेवा क्रमशः पुनःस्थापित गर्ने काम भइरहेको छ।
उद्धारका क्रममा अर्को ठूलो जोखिम माथिल्लो क्षेत्रमा बनेको अस्थिर अवरोध ताल बनेको छ। उक्त ताल फुटेमा तल्लो क्षेत्रमा पुनः ठूलो बाढी आउन सक्ने भएकाले ड्रोनलगायत उपकरणबाट निरन्तर निगरानी भइरहेको छ। आगामी दिनमा वर्षाको सम्भावना रहेकाले अचानक बाढी, लेदो र पहिरोको जोखिम कायमै रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
चिनियाँ विज्ञहरूले घटनाको सुरुआत उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमनदी भत्किएपछि भएको बताएका छन्। हिमनदीबाट खसेको बरफले माटो र ढुंगा बगाउँदा ठूलो भग्नावशेषको बहाव बनेको र त्यसपछि नदीमा मिसिएर तल्लो क्षेत्रमा विनाश मच्चाएको उनीहरूको भनाइ छ।
विज्ञहरूले पछिल्ला वर्षमा तापक्रम वृद्धिसँगै हिमनदीसँग सम्बन्धित यस्ता विपद्को जोखिम बढ्दै गएको बताएका छन्। विशेषगरी हिमाली क्षेत्रमा हिमनदी अस्थिर हुने, ताल बन्ने र अचानक फुट्ने घटनाले तल्लो नदी उपत्यकामा ठूलो क्षति पुर्याउन सक्ने उनीहरूको चेतावनी छ।
विपद्पछि स्थानीय प्रशासनले प्रभावित बासिन्दा, पर्यटक तथा अन्य मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारेर अस्थायी बसोबास र राहतको व्यवस्था गरेको छ। पाल, कम्बल, न्यानो कपडा तथा फोल्डिङ बेडलगायत सामग्री उपलब्ध गराइएको छ।
चीनको केन्द्रीय विपद् राहत कोषबाट १२ करोड युआन छुट्याइएको छ। घाइतेको उपचार, उद्धार तथा स्थानान्तरणका लागि स्वास्थ्य संस्थालाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले बेपत्ता नागरिकको खोजी तथा उद्धारलाई प्राथमिकता दिन निर्देशन दिएका छन्। साथै थप विपद् रोक्न जोखिमयुक्त क्षेत्रको निगरानी र पूर्वसूचना प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन निर्देशन दिइएको छ।
चीनले नेपालतर्फ प्रभावित क्षेत्रमा समेत आपत्कालीन सहायता उपलब्ध गराउने बताएको छ। दुवैतर्फ थप बाढीपहिरोको सम्भावना रहेकाले नदी किनार, तल्लो भूभाग र भिरालो क्षेत्रमा रहेका मानिसलाई सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
१२ भाद्र २०८३, शुक्रबार २०:३४
