काठमाडौं, १५ भदौ २०८३ — रसुवाको भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीले सिन्धुपाल्चोकका धेरै परिवारलाई गहिरो पीडामा धकेलेको छ। रोजगारी, व्यापार तथा अन्य कामका लागि रसुवा पुगेका जिल्लाका २४५ जना नागरिक अझै सम्पर्कमा आउन सकेका छैनन्।

बेपत्तामध्ये सबैभन्दा धेरै संख्या भोटेकोशी गाउँपालिकाको रहेको छ। गाउँपालिकाको विवरणअनुसार वडा नम्बर १ का अध्यक्षसहित ७३ जना नागरिक सम्पर्कविहीन छन्। केही विवरणमा भने उक्त संख्या ७४ रहेको उल्लेख गरिएको छ।

यति ठूलो संख्यामा नागरिकको अवस्था अज्ञात भएपछि गाउँमा अहिले एउटै चिन्ताले सबैलाई घेरेको छ—बेपत्ता आफन्तहरू कहाँ छन्?

फोनको घण्टीसँगै जाग्ने आशा

बाढीपछि आफन्तको खोजीमा परिवारका सदस्यहरू सम्भावित स्थानमा पुग्ने प्रयास गरिरहेका छन्। कसैका छोरा, कसैका श्रीमान्, बाबु, दाजुभाइ वा अन्य आफन्त सम्पर्कविहीन छन्।

घरमा फोन बज्दा परिवारका सदस्यको ध्यान तत्काल त्यतैतिर पुग्छ। हराइरहेका आफन्तको कुनै खबर पो आयो कि भन्ने आशाले उनीहरू मोबाइल हातमै लिएर बसिरहेका छन्।

बेपत्ताको संख्या बढ्दै जाँदा परिवारको चिन्ता पनि उत्तिकै गहिरिँदै गएको छ। उनीहरूका लागि अहिले सबैभन्दा ठूलो आवश्यकता राहतभन्दा पहिले आफन्तको अवस्था थाहा पाउनु बनेको छ।

तत्काल उद्धार गर्न खोज्दा पनि रोकियो प्रयास

भोटेकोशी गाउँपालिकाका अध्यक्ष पासाङ नुर्पु शेर्पाका लागि यो विपद् पालिकाको मात्र नभई व्यक्तिगत पीडाजस्तो बनेको छ। बाढीमा आफ्ना नागरिक परेको जानकारी पाएलगत्तै उद्धारका लागि आफू सक्रिय भएको उनले बताए।

उनका अनुसार सूचना पाएपछि करिब आधा घण्टामै विमानस्थल पुगेर निजी हेलिकप्टरमार्फत उद्धारमा जाने तयारी गरिएको थियो। तर सरकारले अपनाएको एकद्वार प्रणालीका कारण तत्काल निजी हेलिकप्टर सञ्चालन गर्न नसकिएको उनको भनाइ छ।

अध्यक्ष शेर्पाले संकटको समयमा प्रक्रियागत व्यवस्था र तत्काल उद्धारको आवश्यकताबीच तालमेल हुन नसकेको गुनासो गरेका छन्।

उनका अनुसार त्यतिबेला औपचारिक प्रक्रिया पूरा गर्न समय कुर्नेभन्दा पनि जोखिममा रहेका नागरिकसम्म तत्काल पुग्नु आवश्यक थियो।

जनप्रतिनिधि नै खोजीमा

प्रारम्भिक चरणमा अवरोध आए पनि पालिका नेतृत्वले खोजी अभियानलाई निरन्तरता दिएको छ। अध्यक्ष शेर्पासहित विभिन्न वडाका जनप्रतिनिधि सम्भावित क्षेत्रमा पुगेर बेपत्ताको अवस्थाबारे जानकारी संकलन तथा खोजीमा जुटिरहेका छन्।

तर खोजीमा संलग्न स्थानीय नेतृत्वकै वडा नम्बर १ का अध्यक्षसहित ७३ जना सम्पर्कविहीन हुनु आफैंमा गम्भीर अवस्था हो।

यी ७३ जना केवल सरकारी अभिलेखमा रहेको संख्या होइनन्। प्रत्येक व्यक्तिको पछाडि परिवार, आफन्त र आशामा बसेका धेरै मानिस छन्।

राजनीतिक दललाई पनि खोजी अभियानमा जोडिन आग्रह

बेपत्ता नागरिकको खोजी तथा विपद् व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन भोटेकोशी गाउँपालिकाका अध्यक्ष शेर्पाले शनिबार काठमाडौंमा आकस्मिक सर्वदलीय छलफलसमेत आयोजना गरेका छन्।

बैठकमा उनले खोजी तथा उद्धारको पछिल्लो अवस्थाबारे राजनीतिक दलका प्रतिनिधिलाई जानकारी गराउँदै विपद्को समयमा राजनीतिक मतभेदभन्दा माथि उठेर नागरिकको जीवनरक्षामा केन्द्रित हुन आग्रह गरेका थिए।

बैठकमा सहभागी दलका प्रतिनिधिले स्थानीय जनप्रतिनिधिले गरिरहेको खोजी प्रयासको प्रशंसा गर्दै आवश्यक सहयोग र समन्वय गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको जनाइएको छ।

पालिकाले विपद् प्रभावित तथा बेपत्ता नागरिकका परिवारलाई तत्काल उपलब्ध गराउन सकिने राहत र सहयोगबारे पनि राजनीतिक दलसँग सुझाव मागेको छ। त्यसका आधारमा छिट्टै आवश्यक निर्णय लिने अध्यक्ष शेर्पाले बताएका छन्।

परिवारको पहिलो माग—आफन्तको अवस्था थाहा होस्

भोटेकोशीका प्रभावित परिवारका लागि अहिले आर्थिक राहतभन्दा ठूलो विषय हराइरहेका आफन्तको खोजी हो।

बाढीको प्रकोपले एकैछिनमा परिवारका सदस्यलाई अलग बनाइदिएको छ। त्यसपछि सुरु भएको प्रतीक्षा झन् कठिन बन्दै गएको छ। परिवारहरू सम्भावित स्थानबाट आउने सूचना, फोन वा सरकारी जानकारीको प्रतीक्षामा छन्।

उद्धार तथा खोजी कार्यमा सरकारी संयन्त्र, सुरक्षा निकाय, स्थानीय तह र स्वयंसेवकबीच प्रभावकारी समन्वय आवश्यक रहेको स्थानीयको भनाइ छ।

प्राकृतिक विपत्तिको समयमा औपचारिक प्रक्रिया आवश्यक भए पनि जीवनरक्षासँग जोडिएका निर्णय सकेसम्म छिटो हुनुपर्ने माग पनि उठिरहेको छ।

आशा अझै बाँकी

बाढीपछि भोटेकोशी क्षेत्रका धेरै घरमा अहिले पनि अनिश्चितताको वातावरण छ। आफन्त फर्किने आशामा परिवारका सदस्यहरू प्रतीक्षामा छन्।

कसैका लागि एउटा फोन कल नै सबैभन्दा ठूलो खबर बन्न सक्छ। बेपत्ता आफन्तको खोजीमा रहेका परिवारहरू अहिले त्यही खबरको प्रतीक्षामा छन्।

सिन्धुपाल्चोकका २४५ नागरिकको अवस्था अझै स्पष्ट नभएको यो समय उनीहरूका परिवारका लागि केवल विपद्को क्षण होइन, लामो प्रतीक्षा, आशा र पीडाको समय बनेको छ। अबको सबैभन्दा महत्वपूर्ण काम भनेको बेपत्ताको खोजीलाई तीव्र बनाउँदै परिवारलाई उनीहरूका आफन्तबारे यथाशीघ्र सत्य सूचना उपलब्ध गराउनु हो।