चुनावलाई भ्रष्टाचारमुक्त गराएपछि नै स्वच्छ र निष्कलंक छवि भएका उम्मेदवारहरूले चुनाव जित्नेछन् र त्यो अवस्थामा बन्ने सरकार पनि भ्रष्टाचारमुक्त हुने छ । त्यसका लागि भ्रष्टाचारमा कहिल्यै नमुछिएको राजनीतिक पार्टी वा त्यही प्रकारका उम्मेदवारहरूलाई नै चुनावमा विजयी गराउनुपर्दछ ।

मोहनविक्रम सिंह
अहिलेको देशको स्थिति अत्यन्त गम्भीर र संकटग्रस्त छ । आज एकातिर प्रतिगामी, राजनीतिक शक्तिहरूका कारणले देशमा गणतन्त्र, धर्मनिरपेक्षता र बहुदलीय व्यवस्थामा गम्भीर खतरा उत्पन्न भएको छ भने, अर्कातिर विभिन्न साम्राज्यवादी शक्तिहरूको बढ्दो हस्तक्षेप, अतिक्रमण र घुसपैठ समेतका कारणले देशको राष्ट्रियता र सार्वभौमिकतामा गम्भीर प्रकारको संकटको स्थिति उत्पन्न भएको छ । त्यस सन्दर्भमा एउटा अर्को पक्षतिर पनि हाम्रो ध्यान जानुपर्ने आवश्यकता छ ।

पहिले चुनावहरूमा देशभित्रको एउटा वा अर्को राजनीतिक शक्तिका विरुद्ध वा राष्ट्रिय रूपमा देखापरेको कुनै खतराका विरुद्ध नै संघर्ष गर्नुपरेको हुन्थ्यो । तर अहिले चुनावको स्वरूपमा एउटा महŒवपूर्ण परिवर्तन भएको छ । त्यो परिवर्तन के हो भने अहिलेको चुनाव मुख्य रूपले विदेशी साम्राज्यवादी शक्तिहरू वा उनीहरूका पक्षमा काम गरिरहेका एक वा अर्को पात्रहरूका विरुद्ध नै मुख्य संघर्ष गर्नु परिरहेको छ । त्यसरी, अहिलेको चुनावमा मुख्य प्रतिस्पर्धा देशीय प्रतिगमनका साथै साम्राज्यवादका विरुद्ध नै हुने भएको छ ।

देशमा प्रतिगमन र साम्राज्यवादबाट गम्भीर खतरा त छँदै छ त्यसका साथै स्वयं गणतन्त्र, धर्मनिरपेक्षता र बहुदलीय व्यवस्थाका पक्षमा भएका कतिपय राजनीतिक शक्तिहरू वा उनीहरूका सरकारहरूबाट अपनाइएका भ्रष्ट र जनताप्रतिका गैरजिम्मेवार नीति वा क्रियाकलापहरूका कारणले पनि जनतामा व्यापक असन्तोष र निराशा देखापर्ने गरेको छ । त्यसको परिणामस्वरूप देशमा लोकप्रियतावादी सोचाइ धेरै नै बढेर गएको छ । लोकप्रियतावादी सोचाइ सरकारहरूका गलत नीति वा क्रियाकलापहरूबाट पैदा भएको नकारात्मक प्रकारको सोचाइ हो ।

त्यस प्रकारको लोकप्रियतावादी सोचाइबाट साम्राज्यवाद वा प्रतिगमन पक्षधर शक्तिहरूलाई आफ्नो जनआधार तयार पार्न धेरै नै मद्दत पुगेको छ । त्यो अवस्थामा देशमा गणतन्त्र र राष्ट्रियता समेतको रक्षाका लागि हामीले, एकातिर प्रतिगामी र साम्राज्यवादी शक्तिहरूका विरुद्ध उच्च प्रकारको जनचेतना र आन्दोलन उठाउन प्रयत्न गर्दै भ्रष्ट र गैरजिम्मेवार राजनीतिक शक्तिहरूका विरुद्ध पनि तीव्र प्रकारले भण्डाफोर गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । त्यसैले नै देशमा प्रतिगमन र साम्राज्यवादबाट गणतन्त्र तथा राष्ट्रियता र सार्वभौमिकताको रक्षा गर्नु सम्भव हुने छ । त्यसका लागि चुनावमा गणतन्त्र वा राष्ट्रियताबारे सही नीति अपनाउँदै आएको राष्ट्रिय जनमोर्चाका उम्मेद्वारहरूलाई विजय बनाउन राष्ट्रिय आवश्यकता भएको छ ।

नेपालमा चुनाव भ्रष्टाचारको केन्द्र नै बन्ने गरेको छ । जसले भ्रष्टाचार गरेर वा नाजायज तरिकाले ठुलो धनराशि जम्मा गर्दछन्, उनीहरूले नै चुनावको बेलामा ठुलो धनराशि खर्च गरेर भोटहरू किन्ने गर्दछन् र चुनावमा विजय प्राप्त गर्ने गर्दछन् । जबसम्म चुनावमा भ्रष्टाचारको त्यस प्रकारको सिलसिला चलिरहनेछ देशमा सधँै भ्रष्टाचार र कुशासन कायम भइरहनेछ र त्यो कारणले देशको विकास पनि सम्भव हुने छैन । त्यसकारण देशको विकासका लागि भ्रष्टाचारलाई पुरै अन्त गर्नुपर्ने आवश्यकता छ र त्यो कार्यको प्रारम्भ राजनीतिबाट र चुनावबाट नै हुनुपर्दछ ।

चुनावलाई भ्रष्टाचारमुक्त गराएपछि नै स्वच्छ र निष्कलंक छवि भएका उम्मेदवारहरूले चुनाव जित्नेछन् र त्यो अवस्थामा बन्ने सरकार पनि भ्रष्टाचार मुक्त हुने छ । त्यसका लागि भ्रष्टाचारमा कहिल्यै नमुछिएको राजनीतिक पार्टी वा त्यही प्रकारका उम्मेदवारहरूलाई नै चुनावमा विजय बनाउनुपर्दछ । देशमा भ्रष्टाचारलाई समाप्त गर्नका लागि कहिल्यै भ्रष्टाचारमा नमुछिएको राजनीतिक पार्टी वा त्यसका त्यही प्रकारका उम्मेदवारहरूलाई विजयी बनाउनु निर्णायक महŒवको कुरा बन्न गएको छ ।

कतिपय व्यक्तिहरूले चुनावलाई व्यक्तिगत पेसा वा जागिरजस्तो बनाउन थालेका छन् । सर्वप्रथम त्यस प्रकारको विकृति राजनीतिक पार्टीहरूबाट नै सुरु भयो । कतिपय राजनीतिक नेताहरूले देश वा जनताको सेवाका लागि राजनीतिक पार्टीमा लाग्नुको सट्टा त्यसलाई व्यक्तिगत फाइदाको एउटा माध्यमजस्तै बनाउँदै लगे । त्यसले गर्दा राजनीतिमा पार्टीहरूप्रति जनताको वितृष्णा बढ्दै गयो । त्यसको अर्को नकारात्मक परिणाम यो भयो कि अन्य कैयौँ मानिसले पनि देश सेवा वा समाजको सेवाका लागि होइन, व्यक्तिगत फाइदाका लागि एउटा पेसाको रूपमा राजनीति वा राजनीतिक पार्टीलाई उपयोग गर्न थाले । पहिले उनीहरूले राजनीतिक पार्टीलाई पुरै निषेध गरेर ‘स्वतन्त्र’को रूपमा राजनीतिमा प्रवेश गर्ने प्रयत्न गरे ।

पछि उनीहरूले पनि ‘नयाँ’ राजनीतिक पार्टीहरू बनाएर वा राजनीतिक पार्टीहरूमा प्रवेश गरेर सत्तामा पुग्ने प्रयत्न गर्न थालेका छन् । यसरी देशमा राजनीति वा पार्टीलाई अत्यन्त गलत र विकृत रूपमा प्रयोग गर्न थालिएको छ ।

चुनावको मुखमा कैयौँ पार्टी बन्दछन् र उनीहरूले चुनावलाई आफ्नो क्यारिएर बनाउने एउटा माध्यम ठान्दछन् । वास्तवमा चुनाव वा राजनीति कुनै व्यक्तिगत पेसा होइन र हुनुहुन्न र त्यो देशको सेवाको एउटा माध्यम बन्नुपर्दछ । त्यसकारण देशको सेवाका लागि समर्पित र त्यस प्रकारको देशभक्ति र जनसेवाको लामो राजनीतिक पृष्ठभूमि भएका राजनीतिक नेता वा कार्यकर्ताहरू नै चुनावमा उम्मेदवार बन्नुपर्छ, उनीहरू नै सांसदमा चुनिनुपर्छ र त्यस्ता व्यक्तिहरूको नै सरकार बन्नुपर्दछ ।

तर अहिले राजनीतिसित कुनै पनि प्रकारको सम्बन्ध नभएका विभिन्न प्रकारको व्यक्तिगत पेसा, जागिर, विभिन्न एनजिओ, आइएनजिओ र खुला रूपले साम्राज्यवादको सेवामा लागेका व्यक्तिहरूले पनि पार्टी खोलेर वा पार्टीमा सामेल भएर देश सेवाको अभिनय गर्न थालेको पाइन्छ । अहिले जब कि लामो राजनीति पृष्ठभूमि भएका नेताहरू पनि भ्रष्ट हुँदै गएका छन्, त्यस प्रकारको कुनै देश सेवा वा राजनीतिक पृष्ठभूमि नभएका व्यक्तिहरू नै सांसद बन्न पुगे वा उनीहरू नै सरकारमा पुगे भने देश झन् कैयौँ गुणा बढी भ्रष्ट हुने र देशको दुर्गति हुने कुरामा कुनै शंका छैन ।

त्यसैले खाली एउटा पेसा वा जागिरको रूपमा राजनीतिमा आएका वा आफ्नो क्यारिएर बनाउन खोजेका व्यक्तिहरूप्रति जनतामा उच्च सतर्कताको आवश्यकता छ । अहिलेको चुनावमा कुनै खास अपवादको अवस्थामा बाहेक हामीले कुनै चुनावी तालमेल नगरेर एक्लै चुनावमा जाने निर्णय गरेका छौँ । त्यसको अर्थ हामीले गठबन्धन वा चुनावी तालमेललाई नीतिगत रूपमा नै गलत ठानेका छौँ भन्ने होइन ।

राष्ट्रिय रूपमा कसैसँग चुनावी तालमेल गर्ने हाम्रो नीति भए पनि कुनै स्थान विशेषमा विश्वसनीय समझदारी कायम हुन सकेमा चुनावी तालमेल गर्ने हाम्रो नीति रहेको छ । त्यसअनुसार बागलुङमा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीसित हाम्रो चुनावी तालमेल भएको छ । त्यो बाहेक देशको अरू कुनै भागमा अन्य कुनै पक्षसित हाम्रो चुनावी तालमेल भएको छैन र चुनावभरि अन्य पक्षसित तालमेल नगर्ने हाम्रो स्पष्ट नीति रहेको छ । तर जहाँ हामीले चुनावी तालमेल गरेका छौँ, त्यहाँ इमानदारितापूर्वक नै त्यो तालमेललाई पालन गर्ने हाम्रो नीति हुने छ र अन्य पक्षसित पनि हामीले त्यही प्रकारको आशा गर्दछौँ ।(सौर्य अनलाइनबाट साभार)